Performans Düşüklüğü Nedeniyle İşten Çıkarma Rehberi

Performans Düşüklüğü Fesih Sebebi midir?

İş dünyasında bazen bir çalışanın verimi düşer, hedeflerin gerisinde kalır. Ancak "Performansın düşük, yarın gelme" demek, 4857 sayılı İş Kanununun 18. maddesi önünde yeterli bir sebep değildir. Yanlış adımlar atıldığında, işe iade davaları ve yüksek tazminatlarla karşılaşmak kaçınılmazdır.

Performans düşüklüğü "geçerli fesih" sebebidir, "haklı fesih" değildir — yani ihbar ve kıdem tazminatı ödemek zorunludur. Yargıtay geçerli performans feshi için 4 şart arar: ölçülebilir standartlar, süreklilik, eğitim desteği ve yazılı savunma alınması. Savunma almadan yapılan fesih doğrudan geçersiz sayılır.

Performans Düşüklüğü Haklı Fesih mi, Geçerli Fesih mi?

Öncelikle şunu netleştirelim: Performans düşüklüğü bir "geçerli sebep"tir, "haklı sebep" (Kod 42-50 gibi) değildir. Bu şu anlama gelir: Çalışanı performansı nedeniyle çıkarıyorsanız, ihbar ve kıdem tazminatlarını ödemek zorundasınız.

Yargıtay'ın Aradığı 4 Şart Nedir?

Yargıtay, bir performans feshinin geçerli sayılması için şu 4 şartın sağlandığına bakar. Bu şartlardan herhangi birinin eksik olması feshi geçersiz kılabilir:

• Ölçülebilir standartlar: "Çok yavaş çalışıyor" bir ölçü değildir. "Günde 10 adet yapması gerekirken 4 adet yaptı" gibi somut ve önceden tebliğ edilmiş hedefler olmalıdır.

• Süreklilik: Bir haftalık geçici performans düşüşü fesih sebebi olamaz. Düşüklüğün süreklilik arz etmesi gerekir.

• Eğitim ve destek: İşveren, performansı düşen çalışana nedenini sormalı ve gerekirse eğitim vererek durumu düzeltmeye çalışmalıdır.

• Savunma alınması: En kritik nokta budur. İş Kanunu madde 19'a göre çalışanın yazılı savunmasını almadan yapılan fesih doğrudan geçersiz sayılır.

Son Çare İlkesi Ne Anlama Gelir?

İş Kanunu madde 18 kapsamında hukuk der ki: "İşçiyi işten çıkarmadan önce onu şirketin başka bir bölümünde değerlendirebilir miydin?" Eğer depo görevinde yavaş olan biri ön büroda daha verimli çalışabilecekse, onu doğrudan işten atmak yerine bu seçeneği değerlendirmeniz beklenir. Mahkemeler bu ilkeyi titizlikle denetler.

Doğru Fesih Süreci Nasıl İşler?

Performans feshinde hukuki açıdan geçerli bir süreç şu adımlardan oluşur:

1. Hedeflerin belirlenmesi ve tebliği: Çalışana beklentiler yazılı olarak bildirilir.

2. Performansın ölçülmesi: Düzenli geri bildirimlerle süreç takip edilir.

3. Yazılı uyarı: "Beklenen performansın altındasınız" şeklinde resmi bildirim yapılır.

4. Savunma talebi: Çalışana kendini açıklama hakkı yazılı olarak tanınır.

5. Fesih bildirimi: Tüm yasal hakları ödenerek süreç sonlandırılır.

Fesih aşamasında doğru SGK çıkış kodunun seçilmesi ve ihbar süresine uyulması hukuki açıdan zorunludur.