SGK İşten Çıkış Kodları Rehberi

Kod 1: Deneme süreli iş sözleşmesinin işverence feshi

Deneme süresi içinde (genellikle ilk 2 ay) işverenin sözleşmeyi sona erdirmesidir.

İşveren için önemi: Deneme süresi içinde olduğunun (sözleşmede kararlaştırılmış azami 2 ay, toplu sözleşmeyle 4 aya kadar) belgelenmesi gerekir.

Yasal dayanak: 4857 sayılı Kanun md.15

Kod 2: Deneme süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshi

Deneme süresi içinde işçinin kendi isteğiyle sözleşmeyi sona erdirmesidir.

İşveren için önemi: Deneme süresi içinde olduğunun belgelenmesi gerekir.

Yasal dayanak: 4857 sayılı Kanun md.15

Kod 3: Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshi (istifa)

İşçinin, belirsiz süreli iş sözleşmesini kendi isteğiyle, haklı bir neden göstermeden sona erdirmesidir (istifa).

İşveren için önemi: İstifa dilekçesinin işçi tarafından imzalanmış olması ve ihbar süresine uyulup uyulmadığının takip edilmesi önemlidir.

Yasal dayanak: 4857 sayılı Kanun md.17

Kod 4: Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi

İşverenin, belirsiz süreli iş sözleşmesini 4857 sayılı Kanun md.25/II'de sayılan haklı sebepler dışında, herhangi bir sebep bildirmeden feshetmesidir.

İşveren için önemi: En sık kullanılan ve en yüksek maliyetli çıkış kodlarından biridir - kıdem + ihbar tazminatı birlikte doğar, işsizlik maaşı hakkı da vardır.

Yasal dayanak: 4857 sayılı Kanun md.17; 1475 sayılı Kanun md.14

Kod 5: Belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesi

Belirli süreli iş sözleşmesinin, kararlaştırılan sürenin sona ermesiyle kendiliğinden bitmesidir.

İşveren için önemi: Sözleşmenin gerçekten "belirli süreli" şartlarını taşıdığının (objektif neden, yazılı sözleşme) ispatı önemlidir; aksi halde sözleşme belirsiz süreli sayılabilir.

Yasal dayanak: 4857 sayılı Kanun md.11

Kod 8: Emeklilik (yaşlılık) veya toptan ödeme nedeniyle

Çalışanın SGK'dan yaşlılık aylığı bağlanması veya toptan ödeme almak amacıyla işten ayrılmasıdır.

İşveren için önemi: SGK'dan alınan yaşlılık aylığı tahsis belgesinin istenmesi gerekir.

Yasal dayanak: 1475 sayılı Kanun md.14/1-4

Kod 9: Malulen emeklilik nedeniyle

Çalışanın malullük (engellilik) aylığı almak amacıyla işten ayrılmasıdır.

İşveren için önemi: SGK malullük aylığı tahsis belgesinin istenmesi gerekir.

Yasal dayanak: 1475 sayılı Kanun md.14/1-4

Kod 10: Ölüm

Çalışanın vefatı nedeniyle iş sözleşmesinin kendiliğinden sona ermesidir.

İşveren için önemi: Veraset ilamı istenerek kıdem tazminatının yasal mirasçılara ödenmesi gerekir.

Yasal dayanak: 1475 sayılı Kanun md.14/1-6

Kod 11: İş kazası sonucu ölüm

Çalışanın bir iş kazası sonucu vefat etmesi nedeniyle iş sözleşmesinin sona ermesidir.

İşveren için önemi: İş kazası bildirimi (SGK'ya 3 iş günü içinde), veraset ilamı ve kıdem tazminatı ödemesi süreçleri birlikte yürütülmelidir.

Yasal dayanak: 1475 sayılı Kanun md.14/1-6; 5510 sayılı Kanun md.13

Kod 12: Askerlik

Erkek çalışanın muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle işten ayrılmasıdır.

İşveren için önemi: Askerlik celp belgesinin istenmesi gerekir; çalışan askerlik dönüşü işsizlik maaşına da hak kazanabilir.

Yasal dayanak: 1475 sayılı Kanun md.14/1-3

Kod 13: Kadın işçinin evlenmesi

Kadın çalışanın, evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde kendi isteğiyle işten ayrılmasıdır.

İşveren için önemi: Evlilik cüzdanı istenerek 1 yıllık sürenin dolup dolmadığı kontrol edilmelidir.

Yasal dayanak: 1475 sayılı Kanun md.14/1-5

Kod 14: Emeklilik için yaş dışında diğer şartların tamamlanması

Çalışanın, yaşlılık aylığı bağlanması için gerekli sigortalılık süresi ve prim gün sayısını doldurduğu ancak yaş şartını henüz taşımadığı durumda kendi isteğiyle işten ayrılmasıdır.

İşveren için önemi: SGK'dan alınan "kıdem tazminatı alma yazısı" (prim gün sayısı ve sigortalılık süresi şartlarının dolduğunu gösteren belge) istenmelidir.

Yasal dayanak: 1475 sayılı Kanun md.14/1-4

Kod 15: Toplu işçi çıkarma

İşverenin ekonomik, teknolojik veya işletmesel nedenlerle aynı anda çok sayıda çalışanın iş sözleşmesini feshetmesidir.

İşveren için önemi: Toplu işten çıkarmanın usul şartlarına (İŞKUR/sendika bildirimi, 30 gün önceden) uyulmaması ayrı bir hukuki risk oluşturur.

Yasal dayanak: 4857 sayılı Kanun md.29

Kod 16: Sözleşme sona ermeden sigortalının aynı işverene ait diğer işyerine nakli

İş sözleşmesi sona ermeden, çalışanın aynı işverene bağlı başka bir işyerine nakledilmesidir.

İşveren için önemi: Sadece SGK işyeri bildirimi güncellenir; kıdem süresi ve özlük hakları kesintisiz devam ettiğinden ayrı bir tazminat süreci işletilmez.

Kod 17: İşyerinin kapanması

İşyerinin kapanması nedeniyle iş sözleşmelerinin feshedilmesidir.

İşveren için önemi: İşyeri kapanışının gerçek ve kalıcı olduğunun (ör. ticaret sicilinden terkin) belgelenmesi önemlidir.

Yasal dayanak: 4857 sayılı Kanun md.17

Kod 18: İşin sona ermesi

Üstlenilen işin/projenin tamamlanması nedeniyle iş sözleşmesinin sona ermesidir.

İşveren için önemi: İşin/projenin gerçekten tamamlandığının belgelenmesi önemlidir.

Yasal dayanak: 4857 sayılı Kanun md.17

Kod 19: Mevsim bitimi (askı; tekrar başlatılmayacaksa kod 4 kullanılır)

Mevsimlik işlerde sezon sonunda iş sözleşmesinin askıya alınmasıdır - gerçek bir fesih değildir. Sözleşme tekrar başlatılmayacaksa kod 4 kullanılır.

İşveren için önemi: Bu kodun "gerçek çıkış" değil "askı" niteliğinde olduğu unutulmamalı; sezon başında yeniden işe başlatılmayacaksa kod düzeltilmelidir.

Kod 20: Kampanya bitimi (askı; tekrar başlatılmayacaksa kod 4 kullanılır)

Kampanya döneminin (ör. tarım/hasat) bitiminde iş sözleşmesinin askıya alınmasıdır - gerçek bir fesih değildir. Sözleşme tekrar başlatılmayacaksa kod 4 kullanılır.

İşveren için önemi: Bu kodun "gerçek çıkış" değil "askı" niteliğinde olduğu unutulmamalıdır.

Kod 21: Statü değişikliği

İşyerinin veya işverenin hukuki statüsündeki değişiklik (ör. şahıs şirketinden A.Ş.'ye dönüşüm) nedeniyle SGK kaydının kapatılıp yeniden açılmasıdır.

İşveren için önemi: İş ilişkisinin gerçekten kesintisiz devam ettiğinin (özlük hakları, kıdem süresi) belgelenmesi önemlidir.

Yasal dayanak: 4857 sayılı Kanun md.6 (işyeri devri)

Kod 22: Diğer nedenler

Yukarıdaki kodların hiçbirine uymayan, özel/istisnai fesih nedenleri için kullanılan genel bir koddur.

İşveren için önemi: Mümkün olduğunca daha spesifik bir koda (1-50 arası) başvurulması, ihtilaf riskini azaltır.

Kod 23: İşçi tarafından zorunlu nedenle fesih

İşçinin, 4857 sayılı Kanun md.24/III kapsamındaki zorunlu bir nedenle (ör. işyerinde bir haftadan fazla süren zorlayıcı sebep) iş sözleşmesini feshetmesidir.

İşveren için önemi: İşçinin fesih gerekçesinin gerçekten md.24/III kapsamına girip girmediği (zorlayıcı sebep, en az 1 hafta süre) önemlidir; aksi iddia edilirse ihtilaf konusu olabilir.

Yasal dayanak: 4857 sayılı Kanun md.24/III

Kod 24: İşçi tarafından sağlık nedeniyle fesih

İşçinin, sağlık nedenleriyle (4857 md.24/I) iş sözleşmesini feshetmesidir.

İşveren için önemi: Sağlık raporu ile fesih gerekçesinin desteklenmesi ihtilaf riskini azaltır.

Yasal dayanak: 4857 sayılı Kanun md.24/I

Kod 25: İşçi tarafından işverenin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle fesih

İşçinin, işverenin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle (4857 md.24/II) iş sözleşmesini feshetmesidir.

İşveren için önemi: İşçinin öne sürdüğü gerekçe (ör. ücretin ödenmemesi, mobbing) sonradan dava konusu olabilir; işveren tarafında da belgeleme önemlidir.

Yasal dayanak: 4857 sayılı Kanun md.24/II

Kod 26: Disiplin Kurulu kararı ile fesih

İşyeri disiplin kurulunun aldığı karar doğrultusunda iş sözleşmesinin feshedilmesidir.

İşveren için önemi: Disiplin kurulu kararının gerekçesinin net ve belgeli olması, doğru kodun seçilmesi için kritiktir.

Kod 27: İşveren tarafından zorunlu nedenlerle ve tutukluluk nedeniyle fesih

İşverenin, 4857 md.25/III (zorlayıcı sebep) veya md.25/IV (tutukluluk) kapsamında iş sözleşmesini feshetmesidir.

İşveren için önemi: Zorlayıcı sebebin (en az 1 hafta süren, işçiyi çalıştırmayı imkansız kılan durum) veya tutukluluğun (ihbar süresini aşan tutukluluk) belgelenmesi gerekir.

Yasal dayanak: 4857 sayılı Kanun md.25/III, md.25/IV

Kod 28: İşveren tarafından sağlık nedeni ile fesih

İşverenin, işçinin sağlık nedenleriyle (4857 md.25/I) iş sözleşmesini feshetmesidir.

İşveren için önemi: Sağlık kurulu raporu ile fesih gerekçesinin desteklenmesi önemlidir; işçinin devamsızlığının kaç günü aştığı (md.25/I-b) belgelenmelidir.

Yasal dayanak: 4857 sayılı Kanun md.25/I

Kod 30: Vize süresinin bitimi (askı; tekrar başlatılmayacaksa kod 4)

Yabancı uyruklu çalışanın çalışma izni (vize) süresinin dolması nedeniyle sözleşmenin askıya alınmasıdır - gerçek bir fesih değildir. Tekrar başlatılmayacaksa kod 4 kullanılır.

İşveren için önemi: Çalışma izninin yenilenip yenilenmeyeceğine göre doğru kodun (bu kod veya kod 4) seçilmesi önemlidir.

Kod 31: Kendi istek ve kusuru dışında fesih (BK, Sendikalar, Grev-Lokavt Kanunu)

İşçinin kendi istek ve kusuru dışında, özel kanunlar (Borçlar Kanunu, Sendikalar Kanunu, Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu vb.) kapsamında iş sözleşmesinin sona ermesidir.

İşveren için önemi: Hangi özel kanuna dayanıldığının net belirtilmesi gerekir.

Kod 32: 4046 sayılı Kanuna göre özelleştirme nedeniyle fesih

4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamında, özelleştirme nedeniyle iş sözleşmesinin feshedilmesidir.

İşveren için önemi: 4046 sayılı Kanun'un özel prosedürlerine (iş kaybı tazminatı, İŞKUR'a bildirim vb.) uyulması gerekir.

Yasal dayanak: 4046 sayılı Kanun

Kod 33: Gazeteci tarafından sözleşmenin feshi

Gazetecinin, 5953 sayılı Basın İş Kanunu kapsamındaki iş sözleşmesini feshetmesidir.

İşveren için önemi: Basın İş Kanunu'na tabi çalışanlar için 4857 sayılı Kanun'un genel hükümleri değil, 5953 sayılı Kanun'un özel hükümleri uygulanır.

Yasal dayanak: 5953 sayılı Kanun

Kod 34: İşyerinin devri veya niteliğinin değişmesi nedeniyle fesih

İşyerinin bir başka işverene devredilmesi veya işyerinin niteliğinin (ör. faaliyet konusunun) önemli ölçüde değişmesi nedeniyle iş sözleşmesinin sona ermesidir.

İşveren için önemi: İşyeri devrinde kıdem süresinin ve özlük haklarının devralan işverende kesintisiz devam ettiğinin belgelenmesi gerekir.

Yasal dayanak: 4857 sayılı Kanun md.6

Kod 35: 6495 SK nedeniyle devlet memurluğuna geçenler

6495 sayılı Kanun kapsamında, kamu kurumlarında belirli statüde çalışanların devlet memurluğuna geçişi nedeniyle iş sözleşmesinin sona ermesidir.

İşveren için önemi: Bu kod yalnızca kamu kurumları için geçerlidir, özel sektör işverenlerini ilgilendirmez.

Yasal dayanak: 6495 sayılı Kanun

Kod 36: KHK ile işyerinin kapatılması

Olağanüstü hal döneminde çıkarılan bir Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile işyerinin kapatılması nedeniyle iş sözleşmesinin sona ermesidir.

İşveren için önemi: Bu kod istisnai/tarihsel bir durumu (OHAL dönemi KHK'ları) yansıtır, güncel işlemlerde nadiren kullanılır.

Kod 37: KHK ile kamu görevinden çıkarma

Olağanüstü hal döneminde çıkarılan bir Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile çalışanın kamu görevinden çıkarılması nedeniyle iş sözleşmesinin sona ermesidir.

İşveren için önemi: Bu kod istisnai/tarihsel bir durumu (OHAL dönemi KHK'ları) yansıtır, güncel işlemlerde nadiren kullanılır.

Kod 38: Doğum nedeniyle işten ayrılma

Kadın çalışanın doğum yapması nedeniyle işten ayrılmasıdır.

İşveren için önemi: Bu kodun adı yanıltıcı olabilir - doğum tek başına tazminat hakkı doğurmaz; işçinin doğum sonrası yasal izin haklarının (analık izni, süt izni, yarım gün çalışma vb.) eksiksiz kullandırılmış olması ihtilaf riskini azaltır.

Yasal dayanak: 4857 sayılı Kanun md.74; md.24/II (istisna hali için)

Kod 39: 696 KHK ile kamu işçiliğine geçiş

696 sayılı KHK kapsamında, taşeron (alt işveren) işçisinin kamu işçiliğine (sürekli işçi kadrosuna) geçmesi nedeniyle önceki iş sözleşmesinin sona ermesidir.

İşveren için önemi: Bu kod, 2018 yılında yapılan taşeron işçilerinin kadroya geçiş sürecine özgüdür.

Yasal dayanak: 696 sayılı KHK

Kod 40: 696 KHK ile kamu işçiliğine geçilememesi

696 sayılı KHK kapsamında başvuran ancak şartları taşımadığı için kamu işçiliğine geçemeyen taşeron işçisinin iş sözleşmesinin sona ermesidir.

İşveren için önemi: Bu kod, 2018 yılında yapılan taşeron işçilerinin kadroya geçiş sürecine özgüdür.

Yasal dayanak: 696 sayılı KHK

Kod 41: Re’sen işten ayrılış bildirgesi düzenlenenler

SGK tarafından, işverenin bildirim yapmaması veya başka bir idari nedenle re'sen (kendiliğinden) düzenlenen işten ayrılış bildirgesidir.

İşveren için önemi: Bu kodun ortaya çıkması genellikle işverenin zamanında bildirim yapmadığının bir göstergesidir - idari para cezası riski taşır.

Kod 42: 4857/25-II-a: İşçinin vasıf/şart konusunda işvereni yanıltması

İşçinin, işe alınırken işvereni yanıltacak nitelik veya şartlar hakkında yanlış bilgi vermesi/gizli belgeler göstermesi nedeniyle işverence yapılan haklı fesihtir (4857 md.25/II-a).

İşveren için önemi: İşçinin yanıltıcı beyanının somut belgelerle (ör. sahte diploma, yanlış referans) ispatlanması gerekir.

Yasal dayanak: 4857 sayılı Kanun md.25/II-a

Kod 43: 4857/25-II-b: Şeref ve namusa dokunacak söz/itham

İşçinin, işveren veya aile üyelerinin şeref ve namusuna dokunacak sözler söylemesi ya da asılsız isnatlarda bulunması nedeniyle işverence yapılan haklı fesihtir (4857 md.25/II-b).

İşveren için önemi: Somut olayın (tanık, tutanak) belgelenmesi, sonradan açılabilecek işe iade davasında önemlidir.

Yasal dayanak: 4857 sayılı Kanun md.25/II-b

Kod 44: 4857/25-II-c: Cinsel taciz

İşçinin, işveren veya iş arkadaşlarından birine cinsel tacizde bulunması nedeniyle işverence yapılan haklı fesihtir (4857 md.25/II-c).

İşveren için önemi: İddianın ciddiyeti nedeniyle soruşturma sürecinin (savunma alma, tutanak) usulüne uygun yürütülmesi kritik önemdedir.

Yasal dayanak: 4857 sayılı Kanun md.25/II-c

Kod 45: 4857/25-II-d: Sataşma, sarhoş gelme, uyuşturucu kullanma

İşçinin, işverene veya iş arkadaşlarına sataşması, işyerine sarhoş/uyuşturucu etkisi altında gelmesi ya da işyerinde bu maddeleri kullanması nedeniyle işverence yapılan haklı fesihtir (4857 md.25/II-d).

İşveren için önemi: Sarhoşluk/madde kullanımı iddiasının tutanak ve mümkünse tanıkla belgelenmesi önemlidir.

Yasal dayanak: 4857 sayılı Kanun md.25/II-d

Kod 46: 4857/25-II-e: Güveni kötüye kullanma, hırsızlık, sırları ifşa

İşçinin, işverene duyulan güveni kötüye kullanması, hırsızlık yapması veya işverenin meslek sırlarını ifşa etmesi nedeniyle işverence yapılan haklı fesihtir (4857 md.25/II-e).

İşveren için önemi: İddianın somut delillerle (ör. güvenlik kamerası kaydı, tutanak) desteklenmesi, işe iade davası riskini azaltır.

Yasal dayanak: 4857 sayılı Kanun md.25/II-e

Kod 47: 4857/25-II-f: Ertelenmeyen 7+ gün hapis gerektiren suç

İşçinin işlediği bir suç nedeniyle 7 günden fazla süreyle, ertelenmeyen bir hapis cezasına mahkum edilmesi nedeniyle işverence yapılan haklı fesihtir (4857 md.25/II-f).

İşveren için önemi: Kesinleşmiş mahkeme kararının (ceza süresinin 7 günü aştığının ve ertelenmediğinin) ibrazı gerekir.

Yasal dayanak: 4857 sayılı Kanun md.25/II-f

Kod 48: 4857/25-II-g: Devamsızlık

İşçinin, işverenden izin almadan veya haklı bir sebebi olmadan art arda 2 iş günü ya da bir ay içinde 2 kez herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü, yahut bir ayda 3 iş günü işe gelmemesi nedeniyle işverence yapılan haklı fesihtir (4857 md.25/II-g).

İşveren için önemi: Devamsızlık tutanaklarının (tarih, saat, imza) düzenli tutulması, işveren için en kritik ispat aracıdır - bu SGK kodunun en sık kullanılan/dava edilen kodlardan biridir.

Yasal dayanak: 4857 sayılı Kanun md.25/II-g

Kod 49: 4857/25-II-h: Görevini yapmamakta ısrar

İşçinin, kendisine verilen görevi hatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar etmesi nedeniyle işverence yapılan haklı fesihtir (4857 md.25/II-h).

İşveren için önemi: Görevin yazılı olarak hatırlatıldığının ve ısrarla yapılmadığının belgelenmesi (yazılı ihtar) gerekir.

Yasal dayanak: 4857 sayılı Kanun md.25/II-h

Kod 50: 4857/25-II-ı: İş güvenliğini tehlikeye düşürme veya zarar verme

İşçinin, kendi isteği veya savsaması sonucu işin güvenliğini tehlikeye düşürmesi, işyerinin makine/araç/gereçlerine zarar vermesi nedeniyle işverence yapılan haklı fesihtir (4857 md.25/II-ı).

İşveren için önemi: Zararın/tehlikenin somut delillerle (tutanak, hasar tespiti, fotoğraf) belgelenmesi gerekir.

Yasal dayanak: 4857 sayılı Kanun md.25/II-ı