İşten Çıkış Kodları ve Anlamları: SGK Kodları Rehberi

İşten Çıkış Kodları Neden Önemlidir?

İşten ayrılma süreci sadece bir istifa dilekçesi veya fesih bildirimiyle bitmiyor. SGK sistemine girilen iki haneli çıkış kodları, çalışanın geleceğini doğrudan etkiler. Yanlış girilen bir kod, çalışanın İŞKUR işsizlik maaşı almasına engel olabilir ya da işvereni haksız yere mahkemelik edebilir.

SGK çıkış kodları çalışanın tazminat ve işsizlik maaşı haklarını doğrudan belirler. Kod 03 (istifa) ile işsizlik maaşı alınamaz, Kod 04 (işveren feshi) ile alınır. Eski Kod 29 yerine artık 42-50 arası spesifik kodlar kullanılıyor. Yanlış kod girilirse düzeltme süresi 10 gün — süre geçerse mahkeme gerekebilir.

En Sık Kullanılan Çıkış Kodları Hangileridir?

SGK sisteminde en yaygın kullanılan işten çıkış kodları ve anlamları şu şekildedir:

• Kod 03 — İstifa: Çalışanın kendi isteğiyle ayrılması. İşsizlik maaşı alınamaz.

• Kod 04 — İşveren feshi: Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi. Kıdem + ihbar tazminatı + işsizlik maaşı hakkı doğar.

• Kod 05 — Süre bitimi: Belirli süreli iş sözleşmesinin süresinin dolması.

• Kod 12 — Askerlik: Erkek çalışanın muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle ayrılması. Kıdem tazminatı hakkı doğar, ihbar tazminatı doğmaz (1475 sayılı Kanun md.14/1-3). Hazır askerlik nedeniyle ayrılma dilekçesi şablonumuzu kullanabilirsiniz.

• Kod 13 — Kadın işçinin evlenmesi: Kadın çalışanın evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması. Kıdem tazminatı hakkı doğar (1475 sayılı Kanun md.14/1-5). Evlilik nedeniyle ayrılma dilekçesi şablonumuz hazır.

• Kod 22 — Diğer nedenler: Yukarıdaki kodların hiçbirine girmeyen istisnai durumlar için kullanılır. Emeklilik (kod 8, 9, 14) ve askerlik (kod 12) gibi hâllerin kendi kodları olduğu için bu durumlarda kod 22 seçilmemelidir.

Kod 29 Neden Değişti ve Yeni Kodlar Nelerdir?

Eskiden "ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık" denildiğinde akla tek bir rakam gelirdi: Kod 29. Ancak bu kodun suistimale açık olması nedeniyle SGK bir düzenleme yaptı. Artık İş Kanunu madde 25/II kapsamındaki her sebeple yapılan fesihler için spesifik kodlar (42-50 arası) kullanılıyor:

• Kod 46: İşçinin, işverenin güvenini kötüye kullanması, hırsızlık yapması.

• Kod 48: İşçinin izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın işe devam etmemesi, yani devamsızlık (4857/25-II-g).

• Kod 49: İşçinin yapmakla görevli olduğu işleri hatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar etmesi (4857/25-II-h).

• Kod 50: İşçinin kendi isteği veya savsaması yüzünden iş güvenliğini tehlikeye düşürmesi ya da işyerinde zarara yol açması (4857/25-II-ı).

Önemli: Bu kodlarla işten çıkarılan çalışan, ne kıdem tazminatı alabilir ne de işsizlik maaşına başvurabilir. Bu yüzden bu kodları seçerken elinizde mutlaka kanıtlar olmalıdır.

Çıkış Kodu Yanlış Girilirse Ne Olur?

Diyelim ki bir hata yapıldı ve aslında Kod 04 (işveren feshi) girilmesi gereken yere sehven Kod 03 (istifa) girildi. Bu durumda:

• Çalışan işsizlik maaşı alamaz ve İŞKUR'a itiraz eder.

• SGK üzerinde düzeltme yapmak için 10 günlük süre vardır.

• Süre geçildiyse, durumun mahkeme kararı veya İŞKUR denetimiyle düzeltilmesi gerekebilir.

İlgili konular: Performans düşüklüğü nedeniyle fesih yapılıyorsa doğru kodun seçimi hayatidir. Ayrıca ihbar süresinin de koda uygun şekilde yönetilmesi gerekir.

Çıkış nedenine uygun dilekçenin yazılı olarak alınması, seçilen kodu ispat açısından güçlendirir. İstifa, askerlik ve evlilik için hazır metinlere dilekçe ve belge şablonları sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Hangi çıkış kodunda işsizlik maaşı alınır?

Kod 03 (istifa) ile işsizlik maaşı alınamaz. Kod 04, yani belirsiz süreli sözleşmenin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshinde ise hem kıdem ve ihbar tazminatı hem de işsizlik maaşı hakkı doğar. 42 ile 50 arasındaki kodlarla yapılan fesihlerde çalışan ne kıdem tazminatı alabilir ne de işsizlik maaşına başvurabilir.

Yanlış girilen SGK çıkış kodu nasıl düzeltilir?

SGK sisteminde düzeltme için 10 günlük bir süre vardır; bu süre içinde bildirge güncellenebilir. Süre geçtiyse düzeltme genellikle mahkeme kararı veya İŞKUR denetimiyle mümkün olur. Bu nedenle kodun ilk seferde doğru girilmesi kritiktir.

Kod 29 hâlâ kullanılıyor mu?

Hayır. Kod 29 suistimale açık olduğu için kaldırıldı. 4857 sayılı İş Kanunu madde 25/II kapsamındaki fesihler artık 42 ile 50 arasındaki spesifik kodlarla bildiriliyor; örneğin devamsızlık kod 48, görevini yapmamakta ısrar kod 49, iş güvenliğini tehlikeye düşürme kod 50 ile bildirilir.

Askerlik ve evlilik nedeniyle ayrılmada hangi kod kullanılır?

Askerlik için kod 12, kadın işçinin evlenmesi için kod 13 kullanılır. Her ikisinde de kıdem tazminatı hakkı doğar, ihbar tazminatı doğmaz. Emeklilik ve askerlik gibi hallerin kendi kodları bulunduğu için bu durumlarda "diğer nedenler" anlamına gelen kod 22 seçilmemelidir.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için çalışma mevzuatını ve gerekiyorsa bir iş hukuku uzmanını değerlendirmeye alın.