Maaş Haczi Nedir ve Nasıl İşler?
Bir çalışanın borcu nedeniyle icra dairesinden işyerine "maaş haczi müzekkeresi" ulaştığında, süreç artık hukuki bir boyut kazanmış demektir. İcra ve İflas Kanunu (2004 sayılı)nun 83. maddesi, kesinti limitlerini ve tarafların yükümlülüklerini net bir şekilde düzenler.
Maaş haczi en fazla maaşın 1/4'ünü kapsar — nafaka borçları hariç, nafakada tam kesinti yapılır. İşveren tebligatı aldıktan sonra 7 gün içinde icra dairesine bildirim yapmak ve ilk maaştan itibaren kesintiye başlamak zorundadır. Birden fazla haciz sıraya konur, ilk dosya bitmeden ikinciye geçilmez.
Maaşın Ne Kadarı Haczedilebilir?
İİK madde 83e göre, bir çalışanın maaş ve ücretinin en fazla 1/4'ü haczedilebilir. Borç ne kadar yüksek olursa olsun, çalışanın yaşamını idame ettirebilmesi için maaşın tamamına el konulamaz.
Önemli istisna — Nafaka borçları: Nafaka borçları bu kuralın dışındadır. İcra dairesi tarafından belirlenen nafaka tutarı, maaşın 1/4'ünden fazla olsa bile tamamı kesilir. Nafaka borcuna ek olarak başka hacizler de varsa, önce nafaka kesilir, kalan tutarın 1/4'ü diğer borçlar için ayrılır.
İkramiye, Tazminat ve Mesai Ücretleri Haczedilir mi?
Maaş haczi sadece "çıplak maaş" ile sınırlı değildir. Yargıtay kararları uyarınca; ikramiyeler, fazla mesai ücretleri ve kıdem-ihbar tazminatları da maaş gibi değerlendirilir. Genellikle bu ödemelerin de 1/4'ü haczedilir.
Ancak icra dairesinden gelen yazıda "tazminatların tamamı" şeklinde özel bir ibare varsa, kesinti o talimata göre yapılmalıdır.
İşverenin Yasal Sorumluluğu Nedir?
Maaş haczi yazısını alan işveren, bir kamu görevlisi gibi hareket etmek zorundadır. İşverenin iki temel yükümlülüğü vardır:
Cevap verme (7 gün kuralı): Tebligatı alan işveren, 7 gün içinde icra dairesine çalışanın maaş bilgisini ve varsa üzerindeki diğer hacizleri bildirmek zorundadır.
Kesinti ve ödeme: Tebligat ulaştıktan sonraki ilk maaş ödemesinden itibaren kesinti başlatılmalı ve tutar icra dairesinin hesabına yatırılmalıdır.
Dikkat: İşveren kesintiyi yapmaz veya yanlış bildirimde bulunursa, İİK madde 356 uyarınca borç tutarı işverenden şahsen tahsil edilebilir.
Birden Fazla Haciz Varsa Ne Olur?
Bir çalışanın birden fazla icra dosyası varsa, hacizler sıraya konur. İlk gelen haciz dosyasının borcu tamamen bitmeden, ikinci sıradaki dosya için kesinti yapılamaz.
Yeni bir tebligat geldiğinde, işveren mutlaka icra dairesine "Sırada bekleyen başka hacizler vardır" şeklinde bilgi vermelidir.
Çalışan İşten Ayrılırsa Süreç Nasıl İşler?
Çalışan işten ayrılırsa, işveren bu durumu derhal icra dairesine bildirmelidir. Varsa çalışanın içeride kalan maaş alacakları ve tazminatları üzerinden gerekli son kesintiler yapılır ve dosya kapatılarak icra dairesine iade edilir. İşten ayrılma sürecinde doğru çıkış kodunun girilmesi de önemlidir.
Şirketinizdeki personel süreçlerini tek ekrandan yönetin.
IKyardim ile bordro, izin ve personel yönetimini hızlı ve hatasız yönetin.
